Jasna Góra: kaplica i klasztor

W 1382 r. książę Władysław Opolczyk sprowadził z Węgier zakon paulinów i ufundował klasztor. Jasnogórski obraz Bogurodzicy zasłynął cudami i ściągał tłumy pielgrzymów z całego kraju i Europy. Pierwsze wzmianki o cudownych zdarzeniach pochodzą z 1402 roku.

Trójnawowa barokowa część kaplicy Cudownego Obrazu, dobudowana do części gotyckiej w XVII w., z barokowymi sztukateriami na sklepieniu oraz barokowymi ołtarzami, zaliczana jest do czołowych dzieł polskiego budownictwa doby Kontrreformacji. Natomiast trzecia część kaplicy to dawny renesansowy krużganek połączony z kaplicą w 1928 roku. Jej filary i ściany zostały obłożone ryngrafami i tablicami wotywnymi, głównie żołnierzy polskich ze wszystkich frontów świata oraz męczenników poległych w walce o wolną Polskę w okresie komunizmu. W górnej części kaplicy znajduje się kopia obrazu Jana Matejki "Śluby Jana Kazimierza‿.

Jasna Góra zasłynęła szczególnie w 1655 r., gdy garstka rycerstwa i zakonników pod kierunkiem przeora klasztoru o. Augustyna Kordeckiego odparła oblegające sanktuarium wojska szwedzkie. Kult Matki Bożej Częstochowskiej znacznie się rozwinął w XVIII w. – po utracie niepodległości przez Polskę i w czasie powstań narodowych – co w rezultacie spowodowało gwałtowne reakcje zaborców, m.in. konfiskatę wielu konwentów paulinów. Próby zahamowania kultu odniosły odwrotny skutek: powstawało coraz więcej kopii obrazu Czarnej Madonny, budowano świątynie pod jej wezwaniem,. W 1904 r. papież Pius X ustanowił święto Matki Bożej Częstochowskiej.

W czasie okupacji hitlerowskiej, pielgrzymki na Jasną Górę – choć zabronione – nie ustały. Ruch pielgrzymkowy nasilił się po zakończeniu II wojny światowej. We wrześniu 1946 r., w obecności 1,5 mln wiernych, ówczesny prymas Polski kard. August Hlond poświęcił Polskę Niepokalanemu Sercu Maryi. W 301. rocznicę ślubów króla Jana Kazimierza – 26 sierpnia 1956 r. Prymas Polski kard. Stefan Wyszyński złożył Śluby Jasnogórskie Narodu. W latach Wielkiej Nowenny poprzedzającej obchody tysiąclecia chrztu Polski, kopia obrazu Matki Bożej Częstochowskiej odbywała peregrynacje po wszystkich parafiach kraju. 3 maja 1966 r. Episkopat Polski złożył "Akt Oddania Polski w macierzyńską niewolę Maryi, Matki Kościoła Chrystusowego‿

Do jasnogórskiego sanktuarium wielokrotnie pielgrzymował kard. Karol Wojtyła, a później Jan Paweł II. Jako papież odwiedził sanktuarium sześciokrotnie. Podczas I pielgrzymki do Ojczyzny (1979) przekazał złotą różę, ofiarowaną Jasnej Górze jeszcze przez Pawła VI, któremu władze komunistyczne PRL nie wydały zgody na przyjazd do Polski w 1966 roku.

Podczas II pielgrzymki w 1983 r. Jan Paweł II odprawił jubileuszową Mszę św. i dziękował za 600 lat obecności Maryi w jasnogórskim wizerunku. Wtedy też pozostawił na Jasnej Górze jako wotum za ocalenie życia, przestrzelony podczas zamachu na Placu św. Piotra 13 maja 1981 pas sutanny. Sanktuarium odwiedził także w 1987 i 1991 roku. Na Jasną Górę zaprosił młodzież całego świata. W sierpniu 1991 r. pod przewodnictwem Jana Pawła II odbył się tam VI Światowy Dzień Młodzieży. Po raz ostatni Papież odwiedził Jasną Górę w 1997 roku.

W 2004 r. na życzenie Jana Pawła II po raz pierwszy został pokazany pielgrzymom papieski pas, noszący ślady krwi, umieszczony po lewej stronie Cudownego Obrazu Matki Bożej.

awo//ter